Şüpheli Alacak Karşılığının Muhasebe Kaydı
Hüseyin Yalçın
YMM / Tax Partner
huseyinyalcin@hsyaudit.com
(25.10.2011)

Tüm Makaleleri

Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde şüpheli ticari alacaklar için 129 Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı Hesabı oluşturulmuştur. Bu hesabın açıklaması ve işleyişi Tebliğ’de aşağıdaki şekilde açıklanmıştır:
 

129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-)

"128 Şüpheli Ticari Alacaklar" için ayrılacak karşılıklarla, perakende satış yöntemi kullanarak bilanço gününden önceki iki hesap döneminde vadesinde tahsil edilemeyen alacakların ilgili dönemlerdeki toplam vadeli satışlara oranlarının ortalamasının değerleme dönemindeki vadeli satışlara uygulanması suretiyle bulunacak şüpheli alacaklar için ayrılan karşılıkları kapsar. Teminatlı alacaklarda karşılık teminatı aşan kısım için ayrılır.
Bu hesap amaca uygun olarak bölümlenebilir.
İşleyişi
Hesaplanan karşılık tutarı bu hesaba alacak, "654-Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilir. Şüpheli alacağın tahsiline bağlı olarak, tahmin olunan zararın kısmen ya da tamamen gerçekleşmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısım "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı" alacağına devredilerek bu hesaba borç kaydedilir. Şüpheli alacağın tahsilinin imkânsız olduğu kesinleştiği takdirde bu hesaba borç, ilgili hesaba da alacak kaydedilir. Gerçekleşen zararın ayrılan karşılıklardan fazla olması halinde, ayrılan karşılık kadar bu hesaba borç, zarar fazlası ise "681-Önceki Dönem Gider ve Zararları" hesabına borç, tahsil edilemeyen tutar, ilgili alacak hesabına alacak kaydolunur.
Perakende satış yönteminin uygulanması sonucunda bulunan, dönemin karşılık tutarının o tarihteki şüpheli alacaklar karşılığı tutarından az olması durumunda, aradaki fark "644-Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı"na aktarılmak üzere bu hesaba borç yazılır.
Daha önce alacaklardan düşülen ve bu hesaba borç kaydedilen alacakların tahsili söz konusu olduğu takdirde, oluşlarına göre "671-Önceki Dönem Gelir ve Kârlar" hesabına alınır.
Hesabın işleyişine ilişkin örnek muhasebe kayıtları aşağıdaki gibidir:

1-Şüpheli Hale Gelen Alacak İçin Karşılık Ayrıldığında

Şüpheli hale gelen 10.000,00 TL Alacak İçin 8.000,00 TL Karşılık ayrılmıştır.
 
 
  Borç Alacak
654-Karşılık Giderleri 8.000,00  
129-Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı (-)   8.000,00
  8.000,00 8.000,00

2-Karşılık Ayrılan Alacak Tamamen Tahsil Edildiğinde

Şüpheli hale gelen ve 8.000,00 TL karşılık ayrılan 10.000,00 TL lik alacağın tamamı tahsil edilmiştir.
  Borç Alacak
102-Bankalar 10.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   10.000,00
  10.000,00 10.000,00
 
  Borç Alacak
129-Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı (-) 8.000,00  
644-Konusu Kalmayan Karşılıklar   8.000,00
  8.000,00 8.000,00

3-Karşılık Ayrılan Alacak Ayrılan Karşılık Kadar Eksik Tahsil Edildiğinde

Şüpheli hale gelen ve 8.000,00 TL karşılık ayrılan 10.000,00 TL lik alacak için 2.000,00 TL tahsilat yapılmıştır.
 
 
  Borç Alacak
102-Bankalar 2.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   2.000,00
  2.000,00 2.000,00
 
  Borç Alacak
129-Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı (-) 8.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   8.000,00
  8.000,00 8.000,00

4-Karşılık Ayrılan Alacak İçin Yapılan Tahsilat Ayrılan Karşılığı Karşılamıyorsa

Şüpheli hale gelen ve 8.000,00 TL karşılık ayrılan 10.000,00 TL lik alacak için 1.000,00 TL tahsilat yapılmıştır.
  Borç Alacak
102-Bankalar 1.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   1.000,00
  1.000,00 1.000,00
 
  Borç Alacak
129-Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı (-) 8.000,00  
681-Önceki Dönem Gider Ve Zararları 1.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   9.000,00
  9.000,00 9.000,00

5-Karşılık Ayrılan Alacak İçin Yapılan Tahsilat Ayrılan Karşılıktan Fazla İse

Şüpheli hale gelen ve 8.000,00 TL karşılık ayrılan 10.000,00 TL lik alacak için 3.000,00 TL tahsilat yapılmıştır.
  Borç Alacak
102-Bankalar 3.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   3.000,00
  3.000,00 3.000,00
 
  Borç Alacak
129-Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı (-) 8.000,00  
128-Şüpheli Ticari Alacaklar   7.000,00
644-Konusu Kalmayan Karşılılar   1.000,00
  8.000,00 8.000,00
 


 

     




© 2011 www.muhasebevergi.com Tüm Hakları Saklıdır.