Yıllara Sari İnşaat İşlerinin Muhasebe Kayıtları
Hüseyin Yalçın
YMM / Tax Partner
huseyinyalcin@hsyaudit.com
(08.09.2011)

Tüm Makaleleri

Maliyetlerinin Muhasebe Kaydı
 

Tek düzen muhasebe sisteminde yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin maliyetleri “17- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” grubundaki hesaplarda takip edilmektedir.

Bu grup, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri yapan işletmelerin, bu işleri dolayısıyla yaptıkları harcamaların izlendiği hesapları kapsar. Bunlar:

170- 177 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri
178- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı
179 Taşeronlara Verilen Avanslar
Bu hesaplar ve işleyişlerine ilişkin olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir.

170- 177 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri
İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin maliyetlerinin oluşturulduğu hesaplardır. Bu hesaplar projeler bazında izlenir.
İşleyişi
İşletmenin üstlendiği inşaat ve onarım işleri ile ilgili giderleri, "741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı" ve faaliyet giderleri ile finansman giderlerinden bu inşaat ve onarıma düşen ortak gider payları ise 751, 761, 771 ve 781" kod numaralı yansıtma hesaplarının alacağı karşılığında bu hesaplara borç kaydedilir.
Bu hesaplarda oluşan maliyet, geçici kabul yapıldığında "622- Satılan Hizmet Maliyeti Hesabına devredilir.
İnşaat ve onarım işinin proje bazındaki sayısı, her bir inşaatın 170-178 hesap aralığında açılacak hesaplar üzerinde defteri kebir düzeyinde izlenmesine imkan vermeyecek kadar fazla ise, her proje yardımcı defter düzeyinde izlenir. Bu durumda bir proje için tutulacak yardımcı defter defteri kebir hükmündedir.

178-Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı
Bu hesap, “697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” nın borç kalanının aktarılarak proje bazında açılacak tali hesaplar düzeyinde izlendiği hesaptır.
İşleyişi
“697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” nın borç kalanı dönem sonlarında söz konusu hesabın alacağına karşılık bu hesabın borcuna alınarak geçici kabule kadar bu hesapta bekletilir. Geçici kabul yapıldığında o projeye ilişkin tutar bu hesaptan “658- Enflasyon Düzeltmesi Zararları” hesabına aktarılır.

179-Taşeronlara Verilen Avanslar
Bu hesap yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinde bulunan işletmeler tarafından, taahhüt konusu inşaat ve onarım işinin bir kısmının ya da tamamının taşeronlara yaptırılması durumunda, taşeronlara verilen avansların proje bazında izlenmesi için kullanılır.

Örnek
(D) A.Ş. hem yıllara yaygın ve hem de yıllara yaygın olmayan inşaat işlerini birlikte yapmaktadır. Dönem içerisinde yapılan harcamalara ilişkin bilgiler aşağıdadır.
1-Giderler yapıldıkça yapılacak muhasebe kayıtları
  •  KDV hariç 120.000,00 TL genel gider yapılmıştır.
  Borç Alacak
740-Hizmet Üretim Maliyeti 120.000,00  
191-İndirilecek KDV 21.600,00  
320-Satıcılar   141.600,00
  141.600,00 141.600,00
  • Yıllara yaygın işler için 60.000,00 TL malzeme ve montaj gideri yapılmıştır.
  Borç Alacak
740-Hizmet Üretim Maliyeti 60.000,00  
191-İndirilecek KDV 10.800,00  
320-Satıcılar   70.800,00
  70.800,00 70.800,00
  • Yıllara yaygın işler için taşeronlara 50.000,00 TL avans verilmiştir. (Stopaj Oranı %3 dür)
  Borç Alacak
179-Taşeronlara Verilen Avanslar 50.000,00  
102-Bankalar   48.500,00
360-Ödenecek Vergi ve Fonlar   1.500,00
  50.000,00 50.000,00
  • Yıllara yaygın olmayan işler için 45.000,00 TL malzeme ve montaj gideri yapılmıştır.
  Borç Alacak
740-Hizmet Üretim Maliyeti 45.000,00  
191-İndirilecek KDV 8.100,00  
320-Satıcılar   53.100,00
  53.100,00 53.100,00
2-Dönem sonunda yapılacak muhasebe kayıtları
Dönem sonunda İnşaat işlerinde kullanılan tesisat ve makinalar için 35.000,00 TL amortisman hesaplanmıştır.
  Borç Alacak
740-Hizmet Üretim Maliyeti 35.000,00  
257-Birikmiş Amortismanlar   35.000,00
  35.000,00 35.000,00
İşletmede yapılan gider dağıtım çalışması sonucunda, genel giderlerin 80.000,00 TL si ve amortismanların da 20.000,00 TL sinin yıllara yaygın işler ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. (Genel giderler ve amortismanların işlere dağıtımına ilişkin açıklamalar ilgili bölümde yapıldığı için burada tekrar edilmemiştir.)
Bu durumda dönem içerisinde “740-Hizmet Üretim Maliyeti” hesabına borç yazılan tutarlardan, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile ilgili olanlar şunlardır.
Genel giderlerden alınan pay................................. 80.000,00
Amortismanlardan alınan pay................................. 20.000,00
Malzeme ve montaj gideri..................................... 60.000,00
Genel giderler ve amortismanlardan yıllara yaygın inşaat onarım işleri ile ilgili olanların kaydı
  Borç Alacak
170-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 80.000,00  
170-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 20.000,00  
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı   100.000,00
  100.000,00 100.000,00
 
  Borç Alacak
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı 100.000,00  
740-Hizmet Üretim Maliyeti   100.000,00
  100.000,00 100.000,00
Malzeme ve montaj giderinin yıllara yaygın inşaat maliyetlerine devri
  Borç Alacak
170-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 60.000,00  
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı   60.000,00
  60.000,00 60.000,00
 
  Borç Alacak
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı 60.000,00  
740-Hizmet Üretim Maliyeti   60.000,00
  60.000,00 60.000,00
3-Geçici kabul tutanağı onaylandığında yapılacak muhasebe kaydı
Geçici kabul tutanağı onaylandığında, bu tarihe kadar yapılan ve “170-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri” hesabının borcuna yazılan tutarlar “622-Satılan Hizmet Maliyeti” hesabına aktarılacaktır.
  Borç Alacak
622-Satılan Hizmet Maliyeti XXX  
170-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri   XXX
  XXX XXX


Hakedişlerin  Muhasebe Kaydı

Tek düzen muhasebe sisteminde yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin hak edişleri  “35-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakedişleri” grubundaki hesaplarda takip edilmektedir.
Bu grup, yıllara yaygın taahhüt işleri yapan işletmelerin üstlendikleri işlerden, gerçekleştirdikleri kısım karşılığında aldıkları hakedişlerin izlendiği hesapları kapsar. Bunlar:
350-357-Yıllara Yaygın İnşaat Onarım Hakediş Bedelleri
358- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı
Bu hesaplar ve işleyişlerine ilişkin olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir.
350-357-Yıllara Yaygın İnşaat Onarım Hakediş Bedelleri
İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden, tamamladıkları kısımlar için düzenlenen hakediş bedellerinin izlendiği hesaplardır. Bu hesaplar "170-178" hesaplara paralel olarak düzenlenir.
İşleyişi
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile ilgili olarak düzenlenen ve işveren tarafından onaylanan hakediş bedelleri bu hesaplara alacak olarak yazılır. işin geçici kabulü yapıldığında, bu hesaplardaki hakediş bedelleri, ilgili satış hesaplarının alacağı karşılığında bu hesaplara borç kaydedilir.
358-Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı
Bu hesap, “697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” nın alacak kalanının aktarılarak proje bazında açılacak tali hesaplar düzeyinde izlendiği hesaptır.
İşleyişi
“697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı” nın alacak kalanı dönem sonlarında söz konusu hesabın borcuna karşılık bu hesabın alacağına alınarak geçici kabule kadar bu hesapta bekletilir. Geçici kabul yapıldığında o projeye ilişkin tutar bu hesaptan “648- Enflasyon Düzeltmesi Karları” hesabına aktarılır.
Örnek
(E) A.Ş. yıllara yaygın inşaat işleri nedeniyle KDV hariç 220.000,00 TL ve 350.000,00 TL tutarında iki adet hak ediş faturası düzenlemiştir. KDV Oranı %18, Stopaj Oranı %3 dür.
 
 
1-Hakediş Faturalarının Muhasebe Kayıtları   
 
220.000,00 TL tutarındaki faturanın muhasebe kaydı
Fatura Bedeli................................................... = 220.000,00
KDV................................................................. = 39.600,00
(220.000,00 x 0,18)
Tevkif Edilecek Vergi........................................... = 6.600,00
(220.000,00 x 0,03)
  Borç Alacak
120-Alıcılar 253.000,00  
295-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar [1] 6.600,00  
350-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri   220.000,00
391-Hesaplanan KDV   39.600,00
  259.600,00 259.600,00
 
350.000,00 TL tutarındaki faturanın muhasebe kaydı
Fatura Bedeli................................................... = 350.000,00
KDV................................................................. = 63.000,00
(350.000,00 x 0,18)
Tevkif Edilecek Vergi......................................... = 10.500,00
(350.000,00 x 0,03)
  Borç Alacak
120-Alıcılar 402.500,00  
295-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar 10.500,00  
350-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri   350.000,00
391-Hesaplanan KDV   63.000,00
  413.000,00 413.000,00
2- Geçici Kabul Tutanağı Onaylandığında
  • Geçici kabul tutanağı onaylanana kadar kesilen ve “350-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri” hesabına alacak yazılan faturaların toplam tutarı 570.000,00 TL dir.
  Borç Alacak
350-Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri 570.000,00  
600-Yurtiçi Satışlar   570.000,00
  570.000,00 570.000,00
 
 
 
  • Geçici kabul tutanağı onaylanana kadar kesilen faturalar nedeniyle peşin ödenen ve “295-Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar” hesabına borç yazılan tutar 17.100,00TL dir.
  Borç Alacak
193-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar 17.100,00  
295-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar   17.100,00
  17.100,00 17.100,00
3-Peşin Ödenen Vergilerin Mahsubu veya İadesinin Muhasebe Kaydı
Geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihte, yıllara yaygın inşaat ve onarım işinden elde edilen gelir ve gider sonuç hesaplarına yansıtılacaktır. Adı geçen dönemin karlı olarak sonuçlanması durumunda; dönem kazancı üzerinden hesaplanacak vergiden hakedişlerden kesilen peşin ödenen vergiler mahsup edilecektir. Dönemin zararla kapanması halinde peşin ödenen vergilerin tamamı,  mahsup edilecek peşin ödenen verginin dönem kazancı üzerinden hesaplanan vergiden fazla olması halinde ise peşin ödenen verginin mahsubu yapılamayan kısmı mükellefe iade edilecektir.
a-Dönem Karlı Kapanmışssa
  • Yıllara yaygın inşaat ve onarım işinin bittiği tarihi içeren dönem karla kapanmış ve dönem karı üzerinden 20.000,00 TL vergi karşılığı ayrılmıştır.
  Borç Alacak
371-Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri 17.100,00  
193-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar   17.100,00
  17.100,00 17.100,00
 
 
  Borç Alacak
370-Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 20.000,00  
371-Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri   17.100,00
360-Ödenecek Vergi ve Fonlar   2.900,00
  20.000,00 20.000,00
  • Yıllara yaygın inşaat ve onarım işinin bittiği tarihi içeren dönem karla kapanmış ve dönem karı üzerinden 15.000,00 TL vergi karşılığı ayrılmıştır.
  Borç Alacak
371-Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri 15.000,00  
193-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar   15.000,00
  15.000,00 15.000,00
 
  Borç Alacak
370-Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 15.000,00  
371-Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri   15.000,00
  15.000,00 15.000,00
Beyanname onaylanıp alacak tahakkuk edince
  Borç Alacak
136-Diğer Çeşitli Alacaklar 2.100,00  
193-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar   2.100,00
  2.100,00 2.100,00
 
a-Dönem Zararla Kapanmışssa
  Borç Alacak
136-Diğer Çeşitli Alacaklar 17.100,00  
193-Peşin Ödenen Vergi Ve Fonlar   17.100,00
  17.100,00 17.100,00
 
 

[1]Bu hesap izleyen yıldan sonraki yıllarda indirim konusu yapılabilecek olan peşin ödenen vergi ve fonların izlendiği hesaptır. Örneğimizde yıllara yaygın inşaat ve onarım işinin izleyen yıllarda tamamlanacağı varsayımı ile tevkif edilen vergi bu hesaba kaydedilmiştir. İndirilebilme süresi bir yılın altına inen vergi ve fonlar bu hesabın alacağına karşılık “ 193-Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar” hesabına aktarılır.

     




© 2011 www.muhasebevergi.com Tüm Hakları Saklıdır.